W poniedziałkowy poranek Sandecja poinformowała o zakończeniu współpracy z Rafałem Smalcem. Trener, który niespełna rok temu przejął drużynę i w poprzednim sezonie doprowadził ją do finału baraży o pierwszą ligę, pożegnał się z Nowym Sączem po 34 spotkaniach.

Moment tej decyzji oczywiście nie jest przypadkowy. Sandecja właśnie przegrała u siebie 1:3 z Lechią Zielona Góra. Po dziesięciu ligowych kolejkach ma cztery zwycięstwa, trzy remisy i trzy porażki. To zdecydowanie mniej, niż oczekiwano od drużyny, która miała zrobić kolejny krok po poprzednim sezonie i ponownie znaleźć się wśród zespołów walczących o awans.

Zmiana trenera w takiej sytuacji nie jest więc czymś niezrozumiałym. Smalec odpowiadał za wyniki, ustawienie zespołu, dobór składu i to, jak Sandecja wyglądała na boisku. Trudno również powiedzieć, że w ostatnich tygodniach drużyna rozwijała się w kierunku, który dawałby wiele powodów do optymizmu.

Tylko że samo zwolnienie trenera nie powinno zamknąć dyskusji. Bo coraz bardziej zasadne wydaje się inne pytanie. A jeśli największym problemem tej Sandecji wcale nie jest trener, tylko jakość kadry?

Trenera można zmienić w jeden dzień

W październiku trudno przebudować drużynę. Okno transferowe jest zamknięte, kadra została skompletowana i z tymi zawodnikami trzeba grać przynajmniej do zimy. Trenera można zmienić właściwie z dnia na dzień.

To jedna z brutalnych prawd futbolu. Gdy wyniki nie odpowiadają oczekiwaniom, najłatwiej wymienić jednego człowieka, zamiast kilkunastu zawodników. Czasami taka decyzja rzeczywiście działa. Pojawia się nowy impuls, ktoś inaczej ustawia zespół, zmienia hierarchię, uwalnia zawodników od dotychczasowych schematów i nagle drużyna zaczyna wyglądać lepiej.

Być może tak będzie również w Sandecji: nowy trener może poprawić organizację gry, znaleźć lepszą pozycję dla konkretnego zawodnika albo zmienić sposób pressingu, wyprowadzania piłki czy atakowania pola karnego.

Nie zrobi jednak wszystkiego. Nie poprawi za zawodnika pierwszego kontaktu z piłką ani nie podejmie za niego decyzji pod bramką. Nie wygra pojedynku jeden na jednego, nie dołoży szybkości tam, gdzie jej brakuje, ani nie sprawi automatycznie, że napastnik zacznie wykorzystywać sytuacje, których wcześniej nie potrafił zamienić na gole. Z tym Sandecja ma dziś problem.

Z Lechią zabrakło czegoś więcej niż taktyki

Sobotnia porażka szczególnie mocno obnażyła te ograniczenia. Sandecja już po jedenastu minutach przegrywała 0:2, a później przez większą część spotkania próbowała wrócić do meczu.

Były momenty lepsze. Po wejściu Adama Brenkusa ofensywa zaczęła wyglądać żywiej. Pojawił się gol kontaktowy Marcela Płocicy i przez chwilę można było uwierzyć, że ten mecz jeszcze da się uratować.

Tyle że przez dużą część spotkania problem nie polegał wyłącznie na tym, gdzie ustawiony był jeden czy drugi zawodnik. Brakowało jakości: niedokładne przyjęcia, spóźnione decyzje, problemy w pojedynkach i brak konkretu pod bramką były zbyt widoczne, żeby całą odpowiedzialność zrzucić na szkoleniowca. Sandecja potrafiła znaleźć się bliżej pola karnego przeciwnika, ale zbyt rzadko wynikało z tego rzeczywiste zagrożenie.

To zresztą nie jest problem, który pojawił się w sobotę. Od początku sezonu wraca pytanie o ofensywę. Marko Kolar nadal pozostaje bez ligowego gola. Inni zawodnicy również nie dają regularności, która pozwalałaby powiedzieć, że Sandecja ma z przodu piłkarza zdolnego wziąć na siebie ciężar zdobywania bramek.

Jeżeli drużyna mająca ambicje awansu ma problemy z jakością w najważniejszej części boiska, trener może próbować to maskować. Nie zawsze będzie jednak w stanie ten problem rozwiązać.

Smalec też nie jest bez winy

Nie chodzi o budowanie teraz obrazu trenera, który nie miał żadnego wpływu na to, co się wydarzyło. Wpływ miał, i to spory.

Po prawie roku pracy można wymagać od zespołu wyraźnego stylu i mechanizmów, które funkcjonują nawet wtedy, gdy poszczególnym zawodnikom nie wszystko wychodzi. Można pytać o decyzje personalne, o niektóre zmiany i o to, dlaczego Sandecja wciąż potrafi wyglądać bardzo dobrze fragmentami, a później zupełnie tracić kontrolę nad spotkaniem, bo Smalec miał wpływ na zawodników i odpowiadał za wykorzystanie potencjału, który dostał.

Być może klub doszedł do wniosku, że z tej grupy można wycisnąć więcej. Jeśli tak, szybko dostaniemy bardzo dobrą odpowiedź, bo przyjdzie nowy trener i będzie pracował dokładnie z tymi samymi piłkarzami. To będzie najlepszy test tej decyzji.

Kilka miesięcy temu był finał baraży

Warto przy tym pamiętać o jeszcze jednej rzeczy. Ten sam trener kilka miesięcy temu doprowadził Sandecję do finału baraży o pierwszą ligę.

Nie oznacza to, że miał posiadać dożywotni kredyt zaufania. Piłka zmienia się szybko, drużyny wpadają w stagnację, a pewne pomysły po prostu się wyczerpują. Trudno jednak uwierzyć, że człowiek, który wiosną potrafił poprowadzić ten zespół do walki o awans, jesienią nagle zapomniał, jak wygląda praca trenera.

Dlatego przyczyn obecnej sytuacji trzeba szukać szerzej. Jeżeli ambicją Sandecji jest awans, trzeba uczciwie ocenić nie tylko pracę szkoleniowca, ale także to, czy obecna kadra rzeczywiście posiada jakość odpowiadającą takim oczekiwaniom.

Bo można zmienić trenera i liczyć na efekt nowej miotły. Można dostać kilka dobrych spotkań, więcej energii i inną organizację gry.

Ale jeśli okaże się, że problem leży głębiej, zimą trzeba będzie zrobić coś znacznie trudniejszego niż wymiana człowieka przy linii bocznej. Trzeba będzie przyznać, że do walki o awans potrzebni są po prostu lepsi piłkarze.

Ten sam skład zostaje, zmienia się tylko człowiek przy linii bocznej. Teraz to piłkarze mają najwięcej do udowodnienia.